BLOG

<< terug

Begrip van de maand december 2015: TRANSCREATIE

Voor de tweede keer in mijn elf jaar als vertaler doe ik mee aan een wedstrijd. De vorige keer werd hij georganiseerd door ProZ.com en konden alle leden stemmen. Voor mijn vertaling van het Engels naar het Nederlands, van opmerkelijke uitspraken van een Amerikaanse sportlegende, mocht ik mij toen verheugen op de derde plaats. Nu gaat het voor een landelijk dagblad om een poplied in het Spaans en een gedicht in het Engels. Ik doe derhalve dubbel mee. Net als toen vraagt dit om een manier van vertalen die tegenwoordig geduid wordt als transcreatie.

Het begrip transcreatie betekent creatief vertalen. Een wonderlijk onderscheid, want zonder creativiteit kun je helemaal niet vertalen. Elk vertaald woord of zinsdeel vergt een zoektocht naar iets wat vergelijkbaar klinkt of voelt. Het is altijd een tegemoetkoming/concessie (welke vindt u hier beter?) aan de waarheid in de brontekst. Zo je die doorgrond hebt. Het is altijd subjectief.

Transcreatie schuurt langs het begrip ‘vrij vertalen’. Vrij vertalen heeft vaak last van een associatie met slecht vertalen. Want wie vrij is, mag afwijken van de regels. Maar dat kan iets heel moois opleveren. Dan heet vrij vertalen ineens transcreatie. Ondertussen is elke vertaling zowel een transcreatie als vrij. Je moet immers iets nieuws schrijven, iets creëren. En in de taal gelden wel regels, maar die komen in de stap naar een andere taal per definitie te vervallen. Geen taal heeft zich immers identiek ontwikkeld aan een andere. Dat is onverklaarbaar. De historische taalkunde leert ons dat alleen het hoe kan worden achterhaald, nooit het waarom.

Wanneer ik de opdracht krijg een transcreatie af te leveren, zie ik dat als een erkenning van mijn vaardigheden. Ik krijg dan namelijk meer tijd om na te denken over mijn vertaalkeuzes. Ik mag langer proeven, wegen, voelen, kijken, schuiven en kneden. Tot het goed is. Volgens mij. Of niet. Beter en anders kan het altijd. Ik wens alle collega’s een mooi 2016, vol genoegen in de transcreatie.

Sinterklaas
Sinterklaas
<< terug

Pepijn de Boer MA

T: +31 (0)20 3201326

© 2009 LangPep.nl - design by rem-art - powered by webenable